Truyện Cổ Truyền Thuyết Việt Nam
 

B Cha Ngọc

 
Ngy xưa, ở x Đại An gần c lao Hun tỉnh Khnh Ha c một đi vợ chồng gi khng c con ci. ng b ở trong một căn nh l dựng bn vch ni, lm nghề trồng dưa. Năm ấy, đến độ dưa chn, sng no ra ruộng thăm, ng b cũng thấy dưa bị hi trộm. Lạ một điều, chỉ c một quả dưa lớn nhất đẹp nhất l bị hi, nhưng kẻ trộm khng ăn m cũng chẳng mang đi. Quả dưa cn nằm ở một chỗ trống, nhưng bưng ln đ thấy bị nẫu.

     Thấy sự lạ, hai ng b bn bn nhau cất cng để rnh. Rồi một đm trăng sng, họ đến nấp vo một bụi cy cạnh ruộng. Gần đến nửa đm, bỗng đu c c gi trạc độ mười ba mười bốn tuổi tự nhin hiện ra ở giữa ruộng dưa. C gi rn rn đi, nhn ngắm từng quả dưa một, rồi sau đ, hnh như đ chọn được quả ưng nhất th ci xuống hi ln. C ngắm đi ngắm lại mi, rồi tm ra một chỗ trống, tung quả dưa từ tay bn ny sang tay bn kia, v cứ như thế, một lc lu, sau lại m lấy quả dưa m ngắm ngha mi khng biết chn ...

     Đng lc ấy, từ chỗ nấp, hai ng b chạy a cả ra, nắm ngay lấy tay c gi. Cn c gi, tuy khng chạy trốn kịp nhưng cũng chẳng tỏ ra c cht g sợ hi. C trả cho họ quả dưa, v khi được hỏi th c lễ php trả lời: C l con nh ngho khng cn cả cha lẫn mẹ, nh c ở cch đy rất xa v c cũng chẳng nhớ được qu mnh ở đu nữa ...

     Thấy c gi dễ thương, lại nghĩ mnh khng c con ci, nn ng b bn nhau nhận c về lm con nui, rồi cả hai cng ni với c gi ...

     Cn c gi, thấy cử chỉ, lời lẽ của hai ng b đều chn thnh th c im lặng lắng nghe v suy nghĩ, rồi sau đ nhận lời.

     C theo họ về nh. Sng hm sau, hai ng b sửa lễ gia tin, rồi hai bn chnh thức nhận nhau l bố mẹ v con ci. Từ đấy trong ngi nh của họ, khng kh vui vẻ đầm ấm hẳn ln. Hai ng b hết lng yu thương chăm sc c, cn c th cũng rất mực yu thương knh trọng bố mẹ.

     Một hm trời đổ cơn mưa lớn, nước lũ ở thượng nguồn trn về mnh mang, khiến mọi người đều ở trong nh khng ai đi lm được cả. Bố mẹ c, lẽ dĩ nhin l rất lo lắng, mong sao cho nước mau cạn để cy cối khỏi bị chết ng, th c, do tnh tnh cn trẻ dại, lại thch n đa. Rồi c xuống bn m nước cậy đ ln, xếp chng thnh một hn ni giả, lại đi tm những cnh l gẫy cắm vo xung quanh, để chơi ...

     Thấy vậy, ng b bực qu, nghĩ rằng con ci chẳng hiểu được lng bố mẹ, bn ln tiếng trch cứ rồi la mắng. No ngờ, c gi thấy tủi thn qu, bn lủi ra đầu hồi nh, đứng khc một mnh. Một lc lu sau, nhn lc bố mẹ khng ai để , c lại ln ra khỏi nh, rồi men theo những dải đất cao, đi ra pha bờ biển. Cũng lc ấy, dập dềnh bn m nước c một cy gỗ kỳ nam, khng biết tri từ đu đến. C gi cn khc hồi nữa, rồi nhn quanh nhn quẩn, thấy mnh hon ton lẻ loi, c đơn, c bn nhảy lun ln cy gỗ, v một điều kỳ lạ xảy ra: C gi đ nhập thn vo cy gỗ. Cy gỗ dập dềnh ở đấy một lc nữa, như c điều g cn ghi nhớ v lưu luyến, rồi sau đ, theo sng biển, tri mi ln phương Bắc ...

     ng b bố mẹ nui c gi đang bận việc chẻ củi v may v trong nh, tưởng con khc rồi chơi ở ngoi đầu hồi, nn cũng khng để . Đến mi sau, khi ln tiếng gọi th chẳng thấy con đu! Hai ng b bn nho nho đi tm nhưng khắp chốn cng nơi, cũng vẫn tuyệt m v tn. Nước lụt mnh mang như thế, lại đang cuộn chảy mi ra biển, họ cho l con gi xảy chn đ tri ra biển mất rồi. Thế l ng b go tht, khc than thảm thiết, sau đ lm lễ cng chay cho con, v từ đấy trở đi, sống m thầm, rầu rĩ cho đến cuối đời ...

     Cn cy gỗ kỳ nam, sau một hồi dập dềnh rồi tri ln phương Bắc, v cứ thế tri mi ... tri mi ... Đến khi sng lặng gi yn th đ tri được cả ngn dặm đường v dạt vo bờ ...

     Một buổi sng dn địa phương nọ ra bờ biển, v cng ngạc nhin thấy c cy gỗ lạ rất đẹp tri từ đu đến. Họ bảo nhau mang thừng cho ra buộc vo rồi cng ko ln bờ, nhưng hng trăm người xm vo m cy vẫn khng nhc nhch. Họ bn đng cọc ghim lại để tm kế sch khc, v cũng từ đấy, dường như ngay tức khắc, tiếng đồn về cy gỗ kỳ lạ đ lan ra khắp cả vng.

     Hong tử ở phương Bắc bấy giờ vo tuổi kn vợ, đang đi chu du khắp chốn cng nơi để tm cho ra một người ưng . Khi đến vng ny, nghe chuyện cy gỗ kỳ lạ, chng cũng t m tm đến. Thấy cy gỗ đẹp th c đẹp nhưng cũng khng lớn lắm m sao cả trăm người ko khng được th chng lấy lm lạ lắm. Cũng vẫn l t m, chng xắn tay o ln, bảo mọi người cho mnh ko thử một ci xem sao.

     Chiều Hong tử, mọi người lui cả ra. Nhưng thật v cng bất ngờ, khi hong tử vừa cầm thừng co tay lại th cy gỗ cũng lập tức chuyển động, rồi dần dần, theo sức ko m tiến vo bờ. Đến khi chạm đất, Hong tử ko mạnh một ci nữa th cy hon ton đ nằm trn bi biển.

     Mọi người v cng phấn khởi, vỗ tay reo h khng ngớt. Xong xui, sau khi hỏi kiến dn lng, Hong tử cho qun lnh đem cy gỗ về Kinh đ .

     Về pha dn lng, tuy cũng c người cn tiếc rẻ, nhưng đa phần cho rằng, đưa cy gỗ về kinh l hợp l hơn cả v như vậy tất cả bn dn thin hạ sẽ đều được chim ngưỡng. Cn về pha Hong tử th cũng chẳng c vui mừng no hơn, chng cho l c duyn cớ, bn khng tiếp tục đi tm vợ nữa, m cng qun lnh trở về kinh, cng với cy gỗ.

     Khỏi phải ni, khi về đến Kinh đ th mọi người, mọi nơi nghe tiếng, nao nức tm đến xem đng như thế no. Nhưng rồi sự kiện ấy cũng mau chng qua đi bởi lẽ mọi người nhn mi rồi cũng chn, v cy đẹp th c đẹp nhưng chẳng thấy c biểu hiện g l lạ lng cả. M dn chng cần l cần sự lạ lng, xưa nay chưa từng c, chứ khng phải l một ci cy đẹp.

     Chỉ ring c Hong tử, do chnh tay mnh đ chứng kiến v thực hiện được một điều kỳ diệu, nn cn giữ mi trong lng sự vui mừng v niềm mong đợi. Khi mọi người đ xem chn xem ch, đến mức khng cn ai thiết xem nữa, th Hong tử mới sai qun lnh đem cy về trước Đng cung để hng ngy được nhn ngắm v gần gũi với cy.

     Cy quả l đ c tnh với Hong tử thật. Từ đ trở đi, mỗi đm trăng sng, Hong tử bỗng thấy trong thn gỗ bước ra một người con gi xinh đẹp tuyệt trần, v cng lc, l mi hương thơm ngo ngạt tỏa ra theo mỗi bước chn của nng.

     M mẩn trước người đẹp, Hong tử vội vng chạy tới, nhưng lần no cũng vậy, hễ cứ gip mặt, l người con gi lại biến ngay vo trong thn gỗ.

     Sau vi lần như thế, Hong tử đ nghĩ ra được một cch, cũng kh đơn giản chứ chẳng c g gh gớm lắm.Chng cho mấy người lnh hầu đứng nấp ở xung quanh, cn tự mnh cũng nấp sẳn ở gần đấy. Khi c gi vừa xuất hiện th Hong tử đ bước ra nắm chặt lấy tay nng, v mấy người lnh cũng lập tức khing cy gỗ đem dấu biến đi. Hong tử bảo c gi hy vui lng v chng m ở lại. C gi e lệ ci đầu. Thế rồi, ngay lc đ chng dẫn nng đến trnh với đức vua cha v hong hậu, kể lại hết đầu đui ngọn ngnh, v xin cha mẹ hy tc thnh cho họ.

     Nh vua lắng nghe, rồi ni: "Được. Để xem", xong cho gọi thị nữ đưa nng về phng ring, cn Hong tử th trở về Đng cung.

     Sng hm sau thiết triều, nh vua cho triệu quan Thi bốc lại để bi xem điều lnh điều gở thế no. Sau khi nghe tấu trnh l quẻ đại phc, nh vua cả mừng rồi ngay sau đ, cho cử đại lễ để hong tử snh duyn cng c gi.

     Từ đ, cuộc sum vầy của đi trai gi diễn ra thật v cng m ả, hạnh phc. Ba năm sau, họ sinh được một gi v một trai.

     Tưởng rằng cuộc tnh duyn ấy sẽ mặn nồng mi mi đến lc đầu bạc răng long. No ngờ Hong tử cũng l kẻ bạc tnh, chỉ chung thủy được c mấy năm đầu. Khi vợ đ c con th chng ta đm ra hay chơi bời chứ chẳng quan tm được như trước. Nay rượu, mai cờ bạc, rồi đi dong duổi khắp nơi, khng ch g đến việc dạy dỗ con ci. Nng đ nhiều lần khuyn can nhưng chng vẫn chứng no tật ấy, lm nng rất chn nản. V vậy, ở trong hong cung, sống giữa nhung lụa, kẻ hầu người hạ khng thiếu, m nng cảm thấy bơ vơ, rồi buồn tủi xt xa, chỉ muốn tm cch bỏ đi, khng cht luyến tiếc. Bởi v con người ta vốn l vậy, nn dẫu l thần thnh, th khi tnh yu đ hết, tất cả sẽ chỉ l v nghĩa.

     Thế rồi một hm, nhn khi Hong tử bỏ đi chơi lu ngy, nng tm thấy cy kỳ nam m khi trước bọn lnh đ đem dấu biệt. Nng gọi hai con đến rồi đọc một cu thần ch, thế l cả ba mẹ con cng nhập vo cy kỳ nam. Cy kỳ nam tự chuyển động rời khỏi hong cung rồi lăn xuống sng. Từ sng, kỳ nam dng nước tri ra biển. Biển lc ấy bỗng nhin nổi luồng gi tri. V theo chiều gi, cy kỳ nam tri mi, tri mi ... Cuối cng trở lại biển phương Nam.

     Đến đng trước c lao Hun th gi lặng v cy kỳ nam dừng lại. Cy tri vo st mp nước. Từ thn cy, cả ba mẹ con bỗng chốc hiện ra, bước ln bờ, rồi trở về nh cũ. Cả hai ng b cha mẹ nui lc ấy đều đ mất. Nh vắng vẻ tiu điều. Ba mẹ con bắt tay ngay vo việc dọn dẹp sửa sang cửa nh, lập bn thờ cha mẹ, ng b tổ tin, rồi cng lm ăn sinh sống với dn lng. Từ đấy trở đi, qu hương, vng c lao Hun mỗi ngy một thm ấm no, tr ph. Thế rồi đến một hm, giữa lc trời quang my tạnh, trước sự chứng kiến v ngạc nhin của mọi người, cả ba mẹ con cng bay vt ln trời ...

     Ở phương Bắc, Hong tử đi chơi về thấy vợ con mất tch. Tm cy kỳ nam ngy trước th cũng chẳng thấy đu. Chng hối hận v cng, lng tự nhủ lng sẽ tm ra bằng được ba mẹ con, dẫu c phải đi xuống tận địa ngục.

     Khi xưa, lc ở bờ biển chng c nghe dn chng ni cy gỗ ny tri từ biển phương Nam lại. Thế l Hong tử vo từ biệt vua cha v hong hậu, rồi cng một số gia nhn, binh lnh v thủy thủ xuống thuyền, dong buồm vượt biển hướng về phương Nam.

     Khi thuyền vừa đng đến cửa Đại An th bỗng đu một trận cuồng phong dữ dội nổi ln. Thuyền đắm, cả Hong tử cng gia nhn thủy thủ đều chm su xuống đy nước. Nhưng khi cơn bo tan th tự nhin biển ở chỗ ấy cũng nổi ln một m đ nhỏ, vượt cao khỏi mặt nước. Trn mặt m đ c những hnh th ngoằn ngoo tựa như những hng chữ nổi. Từ bao đời nay, đ c nhiều người hay chữ v kiến thức uyn bc đi thuyền tới đ, nhưng chưa ai đọc được đấy l những chữ g. V c lẽ như thế nn c thể cho rằng, những điều b mật của thin cơ, chắc cn lu người ở dưới trần gian mới c thể hiểu thấu được hết.

     Ba mẹ con nng tin đ về trời, nhưng từ đ đến nay vẫn thường hiển linh ở cc nơi gần xa quanh vng cửa Đại An, vng c lao Hun, c lao Yến. V vậy dn đi biển, đi đnh c, đi tm tổ yến vẫn thường by lễ vật, thắp hương rồi hướng mặt ln trời cao cầu xin sự che chở, ph hộ độ tr của nng tin, m từ đ trở đi được knh cẩn tn xưng l b cha Ngọc.
     B cha Ngọc cn được gọi l b cha tin hay Thnh mẫu Thin Ya na, theo cch gọi của người Chăm pa, một dn tộc đ định cư lu di ở vng đất ny. Từ Huế đến Nha Trang ở đu cũng c điện thờ b cha Ngọc. Triều Nguyễn c sắc thượng phong cho b l "Hồng Nhn phổ tế linh ứng Thượng đẳng thần".

     Tại Nha Trang c thp lớn cao su trượng để thờ b cha Ngọc. Lại c cả những thp nhỏ xung quanh để thờ Hong tử, hai người con v hai ng b bố mẹ nui. Bia đặt trong thp lớn do chnh tay quan đại thần Phan Thanh Giản thời Tự Đức soạn.

     Trước kia, hng năm triều Nguyễn đều ủy thc cho bộ Lễ về đy lm lễ quốc tế.