Truyện Cổ Dn Gian Việt Nam

 

TRANG PHỤC THỜI L

 

 

 a. Trang phục triều đnh

Triều đại nh L (1009 - 1225), kinh đ từ Hoa Lư dời về thnh Đại La v gọi l Thăng Long. Năm 1054, đặt tn nước l Đại Việt.

Năm 1029, vua L Thi Tng định quy chế mũ o của cc cng hầu v cc quan văn v. Nhưng chắc việc quy định ny cn chưa chặt chẽ kể cả về hnh thức trang phục v cch thức sử dụng. (Theo tư liệu để lại, cc quan triều L một thời gian vẫn đeo ci ti c hnh c bằng lụa đỏ v bằng vng, t nhiều cn ảnh hưởng lối trang sức của nh Tống).

Năm 1040, nh vua chủ trương dng gấm vc trong nước để may lễ phục m khng dng gấm vc của nh Tống nữa. Số gấm vc của nh Tống cn lại trong kho th pht hết ra may o cho cc quan, từ ngũ phẩm trở ln: o bo bằng gấm, từ cửu phẩm trở ln, o bo bằng vc. Điều ny biểu thị ch tự cường, tự lập của dn tộc đ kh cao.

Năm 1059, vua L Thnh Tng định triều phục cho cc quan. Vo chầu vua, cc quan phải đi tất, đi hia v đội mũ phc đầu. (Mũ ny c 4 gc, 4 tai, sau lm 2 tai ngang, tức mũ cnh chuồn, c thể l kiểu mũ từ thời Đinh, sau thm tai), mặc o bo ta, cầm hốt ng, thắt đai da. Lệ đội mũ phc đầu, đi hia bắt đầu c từ thời ny.

Qua v phục thời L, ta bắt gặp những dạng hoa văn, những hnh xoắn, hnh mc... thường thấy trong lĩnh vực trang tr, hội họa thời đ. Những biểu tượng cho thin nhin, cuộc sống được khắc lại trn trang phục của những nhn vật tượng trưng cho sức mạnh l một đặc điểm hi ha rất c nghĩa.

Cc vũ nữ, tc thường bi cao ln đỉnh đầu, trn trn c một điểm trang tr, mi tc điểm những bng hoa, tay đeo vng, cổ đeo những chuỗi hạt, mặc vy ngắn c nhiều nếp.

Trang phục của nhạc cng cũng kh độc đo. Mũ chm kn tc, pha trn mũ được lm cao ln v trang tr cc diềm uốn lượn. Ao cnh trong: tay di v cht ở cổ tay. Bn ngoi l một chiếc o, cộc tay. Quanh cổ o c chiếc vn kin (như chiếc yếm di) chm cả một phần ngực, lưng v vai. Quanh bụng đeo những miếng diềm vải rộng c trang tr nhiều đường thu đẹp. Bụng chn quấn x cạp v chn đi giy vải mũi nhọn.

Thời gian ny vẫn cn tục xăm mnh. Từ vua đến qun sĩ ai cũng xăm mnh. Qun cấm vệ xăm vo ngực v chn những dấu hiệu ring v được php xăm hnh rồng ln người.

b. Trang phục nhn dn

Thời L c lệnh cấm người dn mặc o mu vng (1182), con gi dn gian khng được bắt chước kiểu bi tc như cung nhn.

Những pho tượng trn hoặc tượng đắp nổi bằng đ của thời L cn lại cũng chứng minh quần o thời đ đ được may theo quy cch, bằng nhiều loại vải tốt v mịn.

Ở thời L, đn b thường đeo khuyn bạc, vũ nữ thường bi tc cao v buộc diềm hoa trn đầu gợi lại hnh ảnh trang điểm ở tượng người phụ nữ trn cn dao găm, trn chui kiếm ngắn từ thời Hng Vương, hoặc cc v tướng cn đnh nhiều quả nhạc trn o gip... biểu hiện thức "nhớ nguồn", chứng minh tinh thần tiếp nối v pht huy truyền thống.

Cng với những hoa văn, họa tiết trang tr trn trang phục, những hoa văn, họa tiết thời L ở cc hiện vật khc khng chỉ l yếu tố trang tr nghệ thuật m cn c nhiều nghĩa tượng trưng, như những hnh dạng xoắn ốc đi, chnh l k hiệu my mưa m ng cha ta vẫn cầu mong mưa thuận gi ha, ma mng tươi tốt, như hnh tượng con rồng thời L l "rồng rắn" một đồ n trang tr đẹp v độc đo, tượng trưng cho nguồn gốc lịch sử dn tộc, vng uốn lượn mềm mại của thn rồng tượng trưng cho nguồn nước v my mưa, l niềm mơ ước của cư dn la nước.

Nghin cứu trang phục v hoa văn, họa tiết thời L như trn, ta thấy một nghĩa đặc biệt l n đ phản nh được mối tương quan thống nhất trong đời sống kinh tế, qun sự, văn ha... của x hội thời đ kh r nt.