Truyện Cổ Dn Gian Việt Nam

 

Trang phục cưới xưa

 

 

 Nhn dn ta mỗi khi ni tới ngy cưới vẫn thường cho rằng "Trăm năm mới c một lần" c lẽ do đ m từ xưa đến nay, những bộ trang phục trong ngy cưới bao giờ cũng mới, cũng đẹp hơn trang phục ngy thường.

Xưa kia, bộ trang phục m cc c du mặc trong ngy cưới cũng chnh l trang phục của cc c mặc trong những ngy hội cổ truyền của dn tộc. Trong ngy cưới của dn tộc Việt, cc c du miền Bắc thường mặc bộ o mớ ba, ngoi cng l chiếc o the thm, bn trong ẩn hiện hai chiếc o mu hồng v mu xanh hoặc mu vng với mu hồ thủy. Rồi đến o cnh trắng, cuối cng l chiếc yếm hoa đo c dải bằng lụa bạch. Thắt lưng gồm hai chiếc bằng lụa mu hoa đo, hoa l, ngoi cng l thắt lưng sồi xe hay vải sa mu đen, cả ba thắt lưng đều c tua ở hai đầu.

Lc bấy giờ kiểu trang điểm cho mi tc thật đơn giản, chỉ l vấn khăn, đầu khăn gi chiếc đinh ghim, c đnh con bướm vng chạm bạc, để tc đui g. Lc đưa du, đi đường đội nn thng quai thao (chủ yếu l để che mặt cho đỡ thẹn với mọi người). Chn đi dp cong. Đồ trang sức c khuyn đeo tai bằng vng hoặc bằng bạc, cạnh sườn đeo bộ x tch, con dao, ống vi... bằng bạc chạm trổ tinh vi.

C du miền Trung cũng mặc o mớ ba, trong cng l o mu đỏ hoặc hồng điều, o giữa bằng the hay vn tha mu xanh chm, o ngoi cng bằng the hay vn tha mu đen. C người chỉ mặc lồng hai o, trong cũng l mu đỏ hoặc hồng điều, ngoi l vn thưa mu xanh chm để tạo nn hiệu quả một mu tm đặc biệt nền n. Mặc quần trắng, đi hi thu. Tc chải lật, bi sau gy. Cổ đeo kiềng hoặc quấn chuỗi hột vng cao ln quanh cổ. Cổ tay đeo vng vng, xuyến vng...

Nhắc đến trang phục của c du miền Nam, ấn tượng đng nhớ nhất bao giờ cũng l bộ o di gấm, quần lĩnh đen, đi hi thu. Tc chải lật, bi lại v cuốn ba vng pha sau đầu, gi lược "bnh li" bằng đồi mồi hoặc bằng vng, bạc. C người ci trm vng, đầu trm c đnh l xo nhỏ nối tiếp với một con bướm bằng vng hay bạc tạo nn một độ rung, tǎng thm nhiều phần sinh động v thẩm mỹ. Đeo dy chuyền nch (x nch) bằng vng, đeo nhiều chuỗi hột vng ở cổ...

Trang phục của ch rể ở cả ba miền đều giống nhau, thường th mặc o thụng bằng gấm hay the mu lam, quần trắng ống sớ, bi tc, cht khăn nhiễu mu lam. Chn đi văn hi thu đẹp.

Những năm 1920 - 1930, ở thnh thị miền Bắc, c du mặc o di ci vạt. Ngoi l chiếc o the thm, bn trong, o mu hồng hay xanh... hoặc ngoi l chiếc o di sa tanh đen, bn trong, o di lụa trắng Cổ Đ. Mặc quần lĩnh hay sa tanh đen. Chn đi văn hi thu hạt cờm hay đi guốc cong. Vấn khăn nhung đen, đeo hoa tai bo, cổ đeo nhiều vng chuỗi hột bằng vng.

Ch rể mặc o di the thm, trn nền o di trắng bn trong. Quần trắng ống sớ, đi giy Gia Định. Đội khăn xếp. Khi lễ tơ hồng, lễ nh thờ th khoc o thụng lam.

Vi năm sau đ, cc c du con nh giu mặc o thụng bằng gấm mu đỏ hoặc mu vng... c họa tiết rồng phượng, cnh tay o di v rộng. Mặc quần trắng, đi giy vn hi bằng nhung mu đỏ hoặc mu vng hay lam c thu rồng, phượng bằng hạt cườm hay chỉ kim tuyến lng lnh. Đầu đội khăn vnh dy bằng nhiễu, mu lam hay vng quấn nhiều vng quanh đầu. Trang phục như trn thường được gọi l kiểu "hong hậu", v n phổ biến từ miền Trung ra tới miền Bắc. C c du mặc o di bằng dải mnh kh hoa ớt hoặc gấm hoa, sa tanh, hay nhung đỏ... mặc quần lụa trắng. Vấn khǎn vnh dy, cổ đeo kiềng hay dy chuyền. Tay đeo xuyến, vng.

Về sau ny, do những thay đổi về x hội, văn ho phương Ty du nhập vo Việt Nam đ tạo nn những biến đổi trong lối sống của người Việt. Ni về trang phục v trang sức cũng như trang điểm, ở miền Bắc đ tiếp thu một số hnh thức trang điểm của chu u: C du trang điểm son phấn, ci thm bng hoa hồng trắng bằng voan ở ngực tri, tay m b hoa lay ơn trắng, tượng trưng cho sự trong trắng, đồng thời lm đẹp cho bộ trang phục ngy cưới. Mặt khc cũng để đi tay đỡ ngượng nghịu hơn. Đ l trang phục của c du, cn phần trang phục của ch rể th c đơn giản hơn, chỉ mặc com-l, thắt cra-vt hay ci nơ ở cổ đi giy da. Ở ngoại thnh, c du mặc theo lối cổ truyền o di ci cc, quần lĩnh đen. Ch rể mặc o the, quần trắng, đội khăn xếp.

Từ năm 1954, nhiều nghi thức, trang phục lễ cưới được lược bỏ. Ở thnh thị, c du mặc o di mu trắng hoặc cc mu sng, nhạt, mặc quần trắng, đi giy cao gt, tay m hoa lay-ơn. Tc phi-d, hoặc chải bồng, cặp tc. Trang điểm m hồng, mi son. Ch rể mặc com-l, thắt cra-vt, đi giy. Cn ở nng thn, c du thường mặc o sơ-mi trắng hoặc o cnh trắng hay o b ba, quần đen, đi dp mới. Ch rể mặc o sơ-mi mới, quần u, đi giy, xăng-đan hoặc dp nhựa. Bộ đội, vẫn c thể mặc bộ qun phục, cn bộ th mặc quần o đại cn mới, tc chải gọn gng.

Từ sau năm 1975, đất nước đ thống nhất, mối giao lưu văn ha mở rộng, v đặc biệt l những năm 1980 - 1981, do ảnh hưởng của cc mốt trang phục u Mỹ, một số c du ở thnh thị miền Nam v miền Bắc mặc o liền vy mu trắng hoặc mu vng, mu xanh nhạt, gấp nếp ở tay, ở ngực, vy xe rộng, di qu gt chn, c những chiếc vy từ thắt lưng đến gấu chia lm nhiều đoạn với những khoanh đǎng ten, gọi l vy ba tầng hay năm tầng, hoặc vy di, gấp nhiều đường chiết ở ngực, thắt lưng... Đi giy cao gt trắng. Tay đeo găng mỏng. Cổ đeo chuỗi hạt kim cương hoặc giả kim cương hay xa-phia lng lnh. Tc phi-d, người no tc di th lm phi-d giả, tc uốn thnh chn bp di gọi l bp Ǎng-l rủ xuống quanh đầu. Mi tc pha trước ci vng hoa trắng bằng vải, hoặc chải tc bồng cao, ci những vng hạt c tua rủ xuống hai bn thi dương v ở giữa trn, chm thm một khǎn voan trắng trn đầu. Lc đưa du, c c du ko khǎn ấy che mặt. Mặt trang điểm phấn son đậm nt. Nhiều người kẻ mắt đậm, mi mắt trn bi xanh, cặp hng lng mi giả di v cong. Tay m b hoa lay-ơn trắng, thm một dy hoa hồng trắng di gần đến chn. Tất cả những ci đ lm cho c du khc biệt v nổi bật ln giữa cc c ph du. Ch rể mặc com l, mu be, hay kẻ ca-r hoặc mu đậm, thắt cra-vt điểm hoa nhiều mu. Đi giy da đen. Đặc biệt l c ci một bng hoa hồng trắng ở ti o ngực cho khc với ph rể.

Trang phục của những người đng vai ph rể tương tự như trang phục của ch rể. Ph du cũng vậy, thời xưa mặc tương tự như c du, gần đy đm cưới ở thnh thị, ph du cũng chỉ mặc o di cc mu, quần trắng, trang điểm đẹp.
Trong dn tộc Việt nước ta, trang phục lễ cưới cũng chnh l trang phục ngy hội, ngy lễ. Ton bộ trang phục của c du, ch rể, của những người đi dự lễ cưới... nếu ǎn nhập vo thin nhin, kiến trc Việt Nam, thật l đẹp.

Đến những nǎm 1981 - 1982 nhờ c sự hướng dẫn chọn lọc, trang phục c du đ quay về chiếc o di cổ truyền dn tộc với những kiểu chnh sau đy:

Kiểu o di "hong hậu", cổ đứng cao, tay thụng, di vừa tầm, may st thn, mu đỏ hay nhiều mu sắc khc. Đội khǎn vnh dy mu vng bằng vải kim tuyến. Ngực ci bng hoa hồng trắng. Mặc quần trắng, đi giy cao gt. T điểm nhẹ trn khun mặt.

Kiểu o di bnh thường mu trắng, hoặc cc mu sng, điểm hoa nhẹ, may st thn, tay hơi loe, vai rc lǎng, vạt di ngay ống chn. Mặc quần trắng, đi giy trắng cao gt. Mi tc để tự nhin, ci thm bng hoa trắng nhỏ, tay m hoa lay ơn trắng.

Trang phục lễ cưới ở đồng bo người Việt cho đến nay đ trải qua nhiều giai đoạn. Những nt tiến bộ trn cơ sở truyền thống dn tộc được nhn dn pht huy lm phong ph thm cho trang phục ngy cưới. Những mốt "hiện đại" theo sự biến động của tro lưu trang phục nước ngoi xa lạ với thẩm mỹ của nhn dn, khng ph hợp với tầm vc cơ thể của con người phụ nữ Việt Nam đ dần bị loại trừ: như thứ vy nǎm, bảy tầng, kiểu tc v những hnh thức "trang điểm" dim da, lạc lng, lai cǎng, đua đi, thiếu sự hi ha thẩm mỹ, n khng lm đẹp m đi ngược lại điều mong muốn của cc c du v mọi người.

Chng ta đều biết, trn thế giới c những dn tộc d đ rất pht triển nhưng ngy nay vẫn duy tr một phong tục tốt: C du trong ngy cưới mặc bộ trang phục cổ truyền đẹp nhất của dn tộc mnh.

Tuy nhin trước thực trạng đa số cc đm cưới hiện nay thường được tổ chức rnh rang, tốn km v đi khi qu hoang ph... một bộ trang phục đẹp cho c du, ch rể trong lễ cưới sẽ l những bộ trang phục khng qu cầu kỳ, lo loẹt, hợp với tnh cch v hnh thể của người mặc, n sẽ đẹp hơn nữa nếu ph hợp với khả nǎng kinh tế của từng gia đnh, v điều quan trọng nhất l n thể hiện được phong tục tập qun vǎn ho của địa phương - nơi c du, ch rể sinh sống. Việc chọn lựa trang phục cho ngy cưới khng thể ty tiện, khng nn quan niệm rằng loại vải no cng đắt tiền l cng đẹp, mu sắc no cng rực rỡ l cng sang trọng, hợp thời. Ngoi mu sắc (như trắng, đỏ, xanh nhạt...) hoặc theo chất liệu vải (như lụa, nhung, xoa ni lng...), cn phải cǎn cứ vo tầm vc từng người (cao, thấp, gầy, bo). Vẫn biết rằng quan niệm về ci đẹp ở mỗi thời kỳ mỗi khc v c những ci đẹp đ được ghi nhận, đnh gi cao, đến nay chng ta vẫn giữ gn v c thể thực hiện được thế th tại sao khng kết hợp ci đẹp cổ xưa đ với ci đẹp hiện đại ngy nay để c một ci đẹp hon hảo hơn.