Truyện Cổ Dn Gian Việt Nam

 

Anh Phải Sống

Khi Hưng

 

Trn đ Yn Phụ một buổi chiều ma hạ.

Nước sng Nhị H mới bắt đầu ln to, cuồn cuộn
chảy, tưởng muốn li phăng ci c lao ở giữa sng đị

Theo dng nước đỏ lờ đờ, những thn cy, những cnh kh từ rừng về nổi lềnh bềnh, như một dy thuyền nhỏ lin tiếp chạy thật nhanh tới một nơi khng bờ khng bến.

Đứng trn đ, bc ph nề Thức đưa mắt trng theo những khc gỗ ấy tỏ thm muốn, rồi quay lại, đăm đăm nhn vợ, hỏi thầm kiến. Người vợ, ngắm sng, ngắm trời, lắc đầu thở di, ni:

-- Gi to qu, m đm my đen kia ở chn trời đn ln mau lắm. Mưa
đến nơi mất, mnh ạ !

Người chồng cũng thở di, đi lững thững. Rồi bỗng dừng lại, hỏi vợ:

-- Mnh thổi cơm chưa ?

Vợ buồn rầu đp:

-- Đ. Nhưng chỉ đủ cơm cho hai con ăn bữa chiều hm naỵ

Hai vợ chồng lại im lặng nhn nhaụ.. Rồi hnh như cng bị một vật, một định kiến n thi min, n kiềm p, hai người đều quay lại pha sng. Những thn cy vẫn phăng phăng tri giữa dng nước đỏ.

Chồng mỉm cười, ci cười vơ vẩn, bảo vợ:

-- Liều !

Vợ lắc đầu khng nị Chồng hỏi:

-- Mnh đ đến nh b K chưa ?

-- Đ.

-- Thế no ?

-- Khng ăn thuạ B ấy bảo c đem củi vớt đến, b ấy mới giao tiền. B ấy khng cho vay trước.

-- Thế ?

Hai chữ "thế " rắn rỏi như hai nht bay cuối cng g xuống vin gạch đặt trn tường đương xỵ Thức quả quyết sắp thi hnh một việc phi thường, quay lại bảo vợ:

-- Ny ! Mnh về nh, trng coi thằng B.

-- Đ c ci Nhớn, ci B chơi với n rồị

-- Nhưng mnh về th vẫn hơn, ci Nhớn n mới ln năm, n trng nom sao nổi hai em n.

-- Vậy th ti về... Nhưng mnh cũng về chứ đứng đy lm g ?

-- Được, cứ về trước đi, ti về saụ

Vợ Thức ngoan ngon, về lng Yn Phụ.


Tới nh, gian nh lụp xụp, ẩm thấp, tối tăm, chị ph Thức đứng ở ngưỡng cửa, ngắm ci cảnh ngho kh m đau lng.

Lc nhc trn phản gỗ khng chiếu, ba đứa con đang cng khc lc gọi bụ Thằng B ku go đi b. Từ trưa đến giờ, n chưa được t g vo bụng.

Ci Nhớn vỗ em khng nn cũng mếu mo, lun mồm bảo ci B:

-- My đi tm bu về để cho em n b.

Nhưng ci B khng chịu đi, nằm lăn ra phản vừa chưởi vừa kụ

Chị ph Thức vội chạy lại ẵm con, ni nựng:

-- Nao i ! Ti đi mi để con ti đi, con ti khc.

Rồi chị ngồi xuống phản cho con b. Song thằng B, chừng b mi khng thấy sữa, nn mồm n lại nhả v mẹ n ra m go khc to hơn trước.

Chị Thức thở di, hai giọt lệ long lanh trong cặp mắt đen quầng. Chị đứng dậy, vừa đi vừa ht ru con. Rồi lại ni nựng:

-- Nao i ! Ti chả c g ăn, hết cả sữa cho con ti b !

Một lc thằng b v mệt qu, lặng thiếp đị Hai đứa chị, người mẹ đ đuổi ra đường chơi để được yn tĩnh cho em chng n ngủ.

Chị Thức lẳng lặng ngồi n lại cuộc đời đ quạ Bộ c chất pht của chị nh qu giản dị, khng từng biết tưởng tượng, khng từng biết xếp đặt tr nhớ cho c thứ tự. Những điều chị nhớ lại chen chc nhau hỗn độn hiện ra như những hnh người vật trn một tấm ảnh chụp. Một điều chắc chắn, chị ta nhớ ra một cch rnh mạch, l chưa bao giờ được hưởng cht sung sướng thư nhn như những người giu c.

Năm mười hai, mười ba, ci đĩ Lạc, tn tục chị ph Thức, xuất thn lm phu hồ. Ci đời chị, no c chi lạ. Ngy lại ngy, thng lại thng, năm lại năm...

Năm chị mười bảy, một lần cng anh ph Thức cng lm một nơi, chị lm phu hồ, anh ph ngạ Cu ni đa đi, cu ni đa lại, rồi hai người yu nhau, rồi hai người lấy nhaụ

Năm năm rng trong gian nh lụp sụp ẩm thấp, tối tăm ở chn đ Yn Phụ,
khng c một sự g m đềm đng ghi chp v hai ci đời trống rỗng của hai con người khốn nạn, cng khốn nạn khi họ đ đẻ lun ba năm ba đứa con.

Lại thm gặp buổi kh khăn, việc t, cng hạ, khiến hai vợ chồng loay hoay,
chật vật suốt ngy ny sang ngy khc vẫn khng đủ nui thn, nui con.

Bỗng ma nước mặn năm ngoi, bc ph Thức nghĩ ra được một cch sinh nhai mớị Bc vay tiền mua một chiếc thuyền nan, rồi hai vợ chồng ngy ngy
chở ra giữa dng sng vớt củị Hai thng sau, bc trả xong nợ, lại kiếm được tiền ăn tiu thừa thảị

V thế năm nay tng đi, vợ chồng bc chỉ mong chng tới ngy c nước tọ

Th hm qua, ci ăn, trời bắt đầu đưa đến cho gia đnh bc.

Nghĩ đến đ, Lạc mỉm cười, se sẽ đặt con nằm yn trn ci t, rồi rn rn bước ra ngoi, ln đ, hnh như quả quyết lm một việc g.

Ra tới đ, Lạc khng thấy chồng đụ

Gi vẫn to, v v gầm tht dữ dội v nước vẫn mạnh, ro ầm ầm chảy quanh như thc. Lạc ngước mắt nhn trời; da trời một mu đen sẫm.

Chị đứng ngẫm nghĩ, t o bay ku phần phật như tiếng sng vỗ mạnh vo bờ. Bỗng trong lng nẩy ra một tưởng, khiến chị hoảng hốt chạy vụt xuống pha đ bn sng.

Tới chỗ buộc thuyền, một chiếc thuyền nan, Lạc thấy chồng đương ra
sức nu lại ci gt lạt. Chị yn lặng đăm đăm đứng ngắm đợi khi chồng lm xong cng việc, mới bước vo thuyền hỏi:

-- Mnh định đi đu ?

Thức trừng mắt nhn vợ, cất tiếng gắt:

-- Sao khng ở nh với con ?

Lạc sợ hi ấp ng:

-- Con... n ngủ.

-- Nhưng mnh ra đy lm g ?

-- Nhưng mnh định đem thuyền đi đu ?

-- Mnh hỏi lm g ? Đi về !

Lạc bưng mặt khc. Thức cảm động:

-- Sao mnh khc ?

-- V anh định đi vớt củi một mnh, khng cho ti đị

Thức ngẫm nghĩ, nhn trời, nhn nước, rồi bảo vợ:

-- Mnh khng đi được... nguy hiểm lắm.

Lạc cười:

-- Nguy hiểm thời nguy hiểm cả... Nhưng khng sợ, em biết bơị

-- Được !

Tiếng "được" lạnh lng, Lạc nghe rng mnh. Gi thổi vẫn mạnh, nước chảy vẫn dữ, trời mỗi lc một đen. Thức hỏi:

-- Mnh sợ ?

-- Khng.

Hai vợ chồng bắt đầu đưa thuyền ra giữa dng, chồng li, vợ bơị Cố chống lại sức nước, chồng cho mũi thuyền quay về pha thượng du, nhưng thuyền vẫn bị tri phăng xuống pha dưới, khi nh, khi chm, khi ẩn, khi hiện rn ln nước ph sa, như chiếc l tre kh nổi trong vũng mu, như con muỗi mắt chết đuối trong nghin son.

Nhưng nửa giờ sau, thuyền cũng tới được giữa dng. Chồng giữ gh li, vợ vớt củị

Chẳng bao lu thuyền đ gần đầy, v vợ chồng sắp sửa quay trở vo bờ th trời đổ mưạ.. Rồi chớp nhong như x my đen, rồi sấm st như trời long đất lở.

Chiếc thuyền nan nhỏ, đầy nước, nặng trĩụ

Hai người cố bơi nhưng vẫn bị sức nước ko phăng đị..

Bỗng hai tiếng ku cng một lc:

-- Trời ơi !

Thuyền đ chm. Những khc củi vớt được đ nhập bọn cũ v lạnh lng tri đi, li theo cả chiếc thuyền nan lật sấp...

Chồng hỏi vợ:

-- Mnh liệu bơi được đến bờ khng ?

Vợ quả quyết:

-- Được !

-- Theo dng nước m bơị.. Gối ln sng !

-- Được ! Mặc em !

Mưa vẫn to, sấp chớp vẫn dữ. Hai người tưởng mnh sống trong vực su thẳm. Một lc sau, Thức thấy vợ đ đuối sức, liền bơi lại gần hỏi
:

-- Thế no ?

-- Được ! Mặc em !

Vợ vừa ni bung lời th ci đầu chm lỉm. Cố hết sức bnh sinh, nng mới ngoi ln được mặt nước. Chồng vội vng đến cứụ Rồi một tay xốc vợ một tay bơị Vợ mỉm cười, u yếm nhn chồng. Chồng cũng mỉm cườị Một lc, Thức ku:

-- Mỏi lắm rồi, mnh vịn vo ti, để ti bơi ! Ti khng xốc nổi được mnh nữạ

Mấy pht sau, chồng nghe chừng cng mỏi, hai cnh ta r rờị Vợ khẽ hỏi:

-- C bơi được nữa khng ?

-- Khng biết. Nhưng một mnh th chắc được.

-- Em bung ra cho mnh vo nh ?

Chồng cười:

-- Khng ! Cng chết cả.

Một lt -- một lt nhưng Lạc coi lu bằng một ngy -- chồng lại hỏi:

-- Lạc ơi ? Liệu c cố bơi được nữa khng ?

-- Khng ?... Sao !

-- Khng. Thi đnh chết cả đị

Bỗng Lạc rung khẽ ni:

-- Thằng B ! Ci Nhớn ! Ci B ! ... Khng ? ... Anh phải sống !
Thức bỗng nhẹ hẳn đị Ci vật nặng khng thấy bm vo mnh nữạ Th ra Lạc nghĩ đến con đ lẳng lặng bung tay ra để mnh xuống đy sng, cho chồng đủ sức bơi vo bờ.


Đn điện sng rực xuống bờ sng. Gi đ im, sng đ lặng. Một người đn ng bế một đứa con trai ngồi khc. Hai đứa con gi nhỏ đứng bn cạnh. Đ l gia đnh bc ph Thức ra bờ sng từ biệt lần cuối cng linh hồn kẻ đ hy sinh v lng thương con.

Trong cảnh bao la, nước sng vẫn lnh đạm chảy xui dng.

Khi Hưng